جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک یکی از روشهای متداول و پرکاربرد در دندانپزشکی است که به عنوان راهحلی مقرونبهصرفه و غیرتهاجمی استفاده میشود. این نوع پروتزها را به صورت قالبی سفارشی میسازند و قابلیت استفاده آسان را دارند.
پروتز متحرک میتواند جایگزین یک یا چند دندان از دست رفته (پروتز پارسیل) یا تمام دندانهای فک بالا یا پایین (پروتز کامل) شود. این روش بیشتر برای افرادی مناسب است که به دلایل پزشکی یا مالی نمیتوانند از روشهای دیگر مانند ایمپلنت استفاده کنند.
این مقاله به مسائل مرتبط به جایگزینی دندان با پروتز متحرک، از جمله مزایا و معایب این روش و طرز نگهداری آن میپردازد.
انواع پروتز متحرک دندان؛ جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
پروتز متحرک دندان به دو دسته اصلی تقسیم میشود که هر دو قابل استفاده برای فک بالا و پایین هستند. اما تفاوتهایی در کاربرد و ویژگی آنها وجود دارد که شامل موارد زیر است:
۱. پروتز کامل (دنچر کامل)
این نوع پروتز زمانی استفاده میشود که تمامی دندانهای طبیعی یک فک (بالا یا پایین) یا هر دو فک، در دهان بیمار نباشد.
پروتز کامل روی لثه قرار میگیرد و با مکش یا چسب مخصوص در دهان ثابت میشود. این پروتز برای هر دو فک بالا و پایین قابل استفاده است، ولی پروتز فک بالا معمولاً بهتر ثابت میشود به دلیل سطح بزرگتر و مکش بهتر.
۲. پروتز پارسیل (دنچر پارسیل یا دست دندان تکهای)
این پروتز زمانی استفاده میشود که چند دندان باقی بماند و بخواهند جایگزین آنها کنند. پروتز پارسیل به دندانهای باقی در دهان، با گیرههای مخصوص متصل میشود.
این پروتز برای هر دو فک بالا و پایین قابل استفاده است و به شکلهای مختلفی مانند پروتز پارسیل اکریلیک، چارچوب فلزی یا انعطافپذیر (ژلهای) وجود دارد.
نکتهای درباره اوردنچر
اوردنچر نوعی پروتز متحرک است که روی پایههای ایمپلنت قرار میگیرد و ثبات بیشتری نسبت به پروتزهای معمولی دارد. این نوع پروتز هم برای فک بالا و هم پایین قابل استفاده است و راحتی و ثبات بالاتری را فراهم میکند.
انتخاب نوع پروتز متحرک (کامل یا پارسیل) و کاربرد آن برای فک بالا یا پایین بستگی به وضعیت دندانها، سلامت لثه، استخوان فک و نیازهای بیمار دارد. دندانپزشک با بررسی شرایط، بهترین نوع پروتز برای جایگزینی دندان با پروتز متحرک را تجویز میکند.
مزایا و معایب جایگزینی دندان با پروتز متحرک
جایگزینی دندان با پروتز متحرک مزایا و معایب خاص خود را دارد که در ادامه به طور خلاصه شرح میدهیم و به آن میپردازیم:
مزایا جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
- هزینه کمتر و مقرون به صرفه نسبت به روشهایی مثل ایمپلنت دندان است.
- نصب و جایگذاری آن بدون نیاز به جراحی انجام میشود.
- قابلیت استفاده آسان، که تسهیل در نظافت پروتز و بهداشت دهان را به همراه دارد.
- بهبود عملکرد استفاده از غذا و گفتار و همچنین بازیابی ظاهر زیبا و اعتماد به نفس فرد.
- محافظت از دندانهای باقی در دهان و جلوگیری از جابهجایی آنها در صورت استفاده از پروتز پارسیل.
- امکان استفاده برای افراد با شرایط خاص پزشکی یا مالی که نمیتوانند روشهای جراحی را انتخاب کنند.
معایب جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
- ثبات کمتر نسبت به پروتزهای ثابت و ایمپلنت؛ ممکن است در هنگام صحبت یا صرف غذا لق شود و ناراحتی ایجاد کند.
- نیاز به زمان بیشتر برای عادت به پروتز که ممکن است در ابتدا احساس ناخوشایندی بابت جسم خارجی در دهان ایجاد کند.
- امکان تحریک یا زخم لثهها در صورت عدم تنظیم دقیق پروتز.
- تحلیل استخوان و لثهها در طول زمان که باعث تغییر شکل استخوان فک و شل شدگی پروتز میشود.
- نیاز به مراقبتهای منظم، نظافت روزانه و مراجعه منظم به دندانپزشک برای تنظیم و بررسی سلامت پروتز.
- محدودیت در مصرف برخی غذاهای سفت یا چسبناک.
در مجموع، پروتز متحرک گزینهای اقتصادی و کاربردی برای بسیاری از افراد است، اما برای نتایج بهتر نیازمند مراقبت منظم و انطباق تدریجی است. نقش مشاوره تخصصی در انتخاب پروتز متحرک مناسب را نباید از یاد ببرید.
مراحل جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
مراحل جایگزینی دندان با پروتز متحرک به طور کلی به شرح زیر است:
- معاینه و ارزیابی اولیه
دندانپزشک ابتدا دهان، دندانها، و لثهها را معاینه میکند و وضعیت سلامت دهان را بررسی مینماید. این مرحله ممکن است شامل رادیوگرافی یا اسکن برای بررسی سلامت استخوان فک باشد تا شرایط مناسب برای ساخت پروتز اطمینان حاصل شود.
- قالبگیری
دندانپزشک از فک بیمار قالبگیری دقیق انجام میدهد. مواد قالبگیری به شکلی انتخاب میشوند که شکل دقیق دندانها و لثه ثبت شود تا پروتز به بهترین شکل ممکن تولید شود.
- ساخت پروتز در لابراتوار
قالبها به لابراتوار دندانسازی ارسال میشود تا بر اساس آن، پروتز متحرک سفارشی تهیه شود. این مراحل شامل ساخت پایه پروتز و دندانهای مصنوعی روی آن است.
- نصب و تنظیم پروتز
پس از تحویل پروتز، دندانپزشک آن را در دهان بیمار قرار میدهد و تنظیمات لازم برای راحتی، تناسب و عملکرد بهتر انجام میشود. در این مرحله، ممکن است چند جلسه برای اصلاحات و بهبود راحتی پروتز به دندانپزشک مراجعه شود.
- آموزش مراقبت و نگهداری
دندانپزشک به بیمار آموزش میدهد چگونه از پروتز مراقبت کند، نحوه تمیز کردن و نگهداری صحیح پروتز متحرک دندانی را توضیح میدهد. همچنین نشان میدهد چگونه پروتز را به درستی در دهان قرار دهد یا خارج کند.
مراحل فوق معمولا طی چند هفته انجام میشود و در نهایت جایگزینی دندان با پروتز متحرک باعث بهبود عملکرد صرف غذا، زیبایی لبخند و کیفیت زندگی بیمار میشود.
معاینات و تصویربرداریهایی قبل از ساخت پروتز؛ جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
قبل از ساخت پروتز دندان، معاینات و تصویربرداریهای متعددی انجام میشود تا سلامت دهان و فک به طور کامل ارزیابی شود و بهترین نوع پروتز طراحی شود. مهمترین معاینات و تصویربرداریها برای جایگزینی دندان با پروتز متحرک عبارتند از:
- معاینه جامع دهان و دندان
دندانپزشک به طور کامل وضعیت دندانها، لثهها، و ساختار دهان را بررسی میکند و مناطق دچار آسیب یا مشکلات احتمالی را شناسایی میکند.
- رادیوگرافی پانورامیک (OPG)
تصویری دو بعدی از کل فک و دندانها که نمای کلی وضعیت استخوان و دندانها را نشان میدهد. این به تشخیص عفونت، ضایعات یا مشکلات دیگر کمک میکند.
- سیتیاسکن یا اسکن سهبعدی (CBCT)
تصویربرداری دقیق سهبعدی که تراکم و حجم استخوان فک را نشان میدهد، برای ارزیابی محل دقیق پروتز و جلوگیری از آسیبدیدگی ساختارهای مهم اطراف.
- قالبگیری دندان
با استفاده از مواد مخصوص، قالب دقیقی از دهان برای طراحی پروتز با اندازه و شکل متناسب تهیه میشود.
این معاینات و تصویربرداریها به دندانپزشک کمک میکند تا طرح درمان مناسبی ارائه دهد، پروتز کاملاً منطبق با دهان بیمار تولید شود. همچنین برای جلوگیری از مشکلات احتمالی مانند بیثباتی پروتز یا آسیب به بافتها برنامهریزی دقیقی انجام شود. همچنین با این روشها امکان آموزش و آگاهیبخشی دقیق به بیمار درباره روند درمان و مراقبتهای بعدی در جایگزینی دندان با پروتز متحرک فراهم میشود.
جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک برای چه سن و شرایطی مناسب است
جایگزینی دندان با پروتز متحرک برای افراد در سنین مختلف و با شرایط گوناگون مناسب است. به طور کلی، این روش بیشتر برای افرادی تجویز میشود که به دلایل پزشکی یا مالی نمیتوانند از روشهای دائمیتر مانند جراحی ایمپلنت بدون درد یا بیحسی موضعی در کلینیک ارغوان کرج استفاده کنند.
همچنین، کسانی که برای همه یا تعدادی از دندانهای خود چایگزین نیاز دارند. همچنین نیاز به راه حلی سریع و بدون جراحی دارند، گزینه مناسبی برای پروتز متحرک هستند. این پروتزها برای سالمندان که ممکن است سلامتی یا حجم استخوان کافی برای ایمپلنت را دارا نباشند، بسیار کاربردی و رایج است.
اما در عین حال افرادی با سن پایینتر که به دلایل ژنتیکی، بیماری یا حوادث دندانهای خود را از دست میدهند نیز میتوانند از پروتزهای متحرک استفاده کنند.
مهمترین شرایط برای استفاده از پروتز متحرک شامل سلامت نسبی لثهها، وضعیت مناسب استخوان فک و توانایی بیمار برای مراقبت و نگهداری از پروتز است. دندانپزشک پس از معاینه دقیق، بهترین نوع پروتز را بر اساس نیاز، سن و وضعیت جسمی بیمار توصیه میکند تا عملکرد و راحتی بهینه حاصل شود. پروتز متحرک میتواند راه حلی انعطافپذیر، اقتصادی و سریع برای جایگزینی دندانها در تمامی سنین باشد، البته با تاکید بر مراقبتهای منظم و مراجعه پیوسته به دندانپزشک.
نحوه مراقبت و نگهداری؛ جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
مراقبت و نگهداری صحیح از پروتز متحرک پس از جایگزینی دندان از دست رفته بسیار مهم است تا دوام، عملکرد و بهداشت دهان حفظ شود.
- هر بار پس از صرف غذا، پروتز متحرک را از دهان خارج کنید و با آب گرم بشویید تا باقیماندههای غذا و پلاکها از بین بروند.
- حداقل دو بار در روز، پروتز را با مسواک نرم مخصوص پروتز و پاککننده مخصوص تمیز کنید. استفاده از خمیر دندان معمولی یا با خاصیت سایندگی توصیه نمیشود چون ممکن است به پروتز آسیب برساند.
- هنگام نظافت پروتز، آن را روی سطح نرم (مثل حوله) قرار دهید تا در صورت افتادن نشکند.
- شبها پروتز را از دهان خارج کنید تا بافتهای دهان استراحت کنند، ولی پروتز را در آب یا محلول مخصوص نگه دارید تا دچار خشکی و شکنندگی نشود.
- به طور منظم به دندانپزشک مراجعه کنید تا پروتز از نظر تناسب و وضعیت سلامتی دهان بررسی و تنظیم شود.
- از نگهداری پروتز در آب داغ خودداری کنید زیرا باعث تغییر شکل و آسیب میشود.
- لثهها و بافتهای دهان را نیز با مسواک نرم تمیز کنید تا هرگونه آلودگی و باکتری کاهش یابد.
- مراقب باشید که پروتز در هنگام دستکاری یا نظافت آسیب نبیند، زیرا بخشهای فلزی یا پلاستیکی آن ممکن است خاصیت شکنندگی باشند.
با رعایت این نکات، پروتز متحرک عمر طولانیتر و عملکرد بهتری خواهد داشت و مشکلاتی مانند التهاب لثه، بوی بد دهان و عفونت کاهش مییابد.
طول دوره درمان؛ جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک
مدت زمان درمان انواع پروتزهای متحرک دندان معمولاً به نوع پروتز و مراحل تولید آن بستگی دارد و به شرح زیر است:
-پروتز پارسیل متحرک:
– کل فرآیند درمان معمولاً بین ۱ تا ۲ هفته به طول میانجامد.
– در این مدت، مرحله قالبگیری انجام شده و پروتز بر اساس قالب تهیه و ارائه میشود.
– این نوع پروتز معمولاً هر ۵ تا ۱۰ سال یکبار نیاز به تعویض دارد.
– پروتز کامل متحرک (دنچر کامل):
– در صورتی که پروتز پس از استخراج دندانها ساخته شود، معمولاً ۶ تا ۸ هفته زمان لازم است تا بافتهای لثه بهبود یابند.
– پس از آن، قالبگیری و تولید پروتز انجام میشود که این مرحله حدود ۲ تا ۳ هفته طول میکشد.
– همچنین، پروتز فوری وجود دارد که بلافاصله پس از استخراج دندانها به بیمار ارائه میشود تا او بدون دندان نماند.
– این پروتزها معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال نیاز به تعویض یا تعمیر دارند.
-دوره عادت به پروتز:
– فرآیند سازگاری و عادت به پروتز متحرک معمولاً چند هفته تا چند ماه به طول میانجامد و در این مدت ممکن است بیمار احساس ناراحتیهایی مانند التهاب لثه داشته باشد.
به طور کلی، کل مراحل ساخت و نصب پروتز متحرک میتواند بین ۲ تا ۱۰ هفته زمان ببرد، بسته به نوع پروتز و وضعیت دهان بیمار. همچنین، در صورت مراقبت مناسب و تنظیمات منظم، پروتز متحرک میتواند بین ۵ تا ۱۰ سال عمر کند و در برخی موارد حتی تا پایان عمر قابل استفاده باشد.
چه موقع باید پروتز متحرک را تعویض یا ترمیم کرد؟
پروتز متحرک دندان معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال دوام دارد، اما در مواقع زیر نیاز به تعویض یا ترمیم پیدا میکند:
- اگر پروتز به طور محسوس شل شود و دیگر به خوبی در دهان قرار نمیگیرد.
- احساس درد و ناراحتی مداوم هنگام استفاده که ممکن است ناشی از تغییرات در ساختار لثه و استخوان فک باشد.
- بروز زخم، التهاب یا عفونت مزمن در نواحی تماس پروتز با لثه.
- مشاهده ساییدگی، ترکخوردگی یا شکستگی در پروتز که به عملکرد و ظاهر آن آسیب بزند.
- تغییرات ساختاری در دهان و فک که باعث میشود پروتز قدیمی دیگر منطبق نباشد و نیاز به تنظیم یا ساخت پروتز جدید باشد.
- سایش زیاد پروتز که باعث کاهش کارایی و آزار دهندگی آن میشود.
از آنجایی که با گذشت زمان استخوان و لثه دچار تغییر میشوند، تعویض یا تنظیم دورهای پروتز متحرک لازم است تا کارایی و راحتی حفظ شود. مراقبت و مراجعه منظم به دندانپزشک برای بررسی وضعیت پروتز و لثهها از اهمیت زیادی برخوردار است تا در صورت نیاز ترمیم یا تعویض به موقع انجام شود.
جمعبندی
جایگزینی دندان از دست رفته با پروتز متحرک، راهکاری کارآمد و اقتصادی برای بازیابی عملکرد و زیبایی دندانها است که کاربرد وسیعی در دندانپزشکی دارد. این پروتزها با توجه به سازگاری راحت، قابلیت تمیزی آسان و هزینه مناسب، گزینه خوبی برای بسیاری از بیماران محسوب میشوند. هرچند ممکن است در استفاده اولیه نیازمند دوره عادت باشند و به مرور زمان به تنظیمات دورهای و حتی تعویض نیاز پیدا کنند، اما با مراقبتهای صحیح میتوان عمر مفید قابل توجهی برای آنها فراهم کرد.
انتخاب نهایی نوع درمان باید با توجه به شرایط فردی بیمار و مشاوره تخصصی دندانپزشک صورت گیرد تا بهترین نتیجه در بازسازی لبخند و عملکرد طبیعی دهان حاصل شود. برای استفاده مطمئن و راحت از خدمات تخصصی مشاوره و نصب پروتز متحرک به کلینیک دندانپزشکی ارغوان کرج مراجعه بفرمایید.
بدون نظر