ترمیم با آمالگام یکی از قدیمیترین و رایجترین روشهای پر کردن دندانهایی با پوسیدگی است که بیش از یک قرن سابقه استفاده در دندانپزشکی دارد. این ماده فلزی از ترکیب پودر نقره، قلع، مس و روی با جیوه مایع به دست میآید و به صورت خمیری شکلپذیر در اختیار دندانپزشک قرار میگیرد. استحکام بالا، مقاومت عالی در برابر فشار صرف غذا و ماندگاری طولانی (۱۰ تا ۱۵ سال) از مهمترین ویژگیهای این ماده محسوب میشوند.
آمالگام به دلیل قیمت مناسب و سرعت بالای انجام درمان، گزینهای مقرون به صرفه برای بیماران است. با این حال، ظاهر فلزی و نازیبا مهمترین عیب آن به شمار میرود. به همین دلیل ترمیم با آمالگام امروزه بیشتر برای دندانهای آسیاب و پشتی که در معرض دید نیستند، کاربرد دارد. انتخاب این روش باید با مشورت دندانپزشک و بر اساس شرایط هر بیمار انجام شود.
ترمیم با آمالگام چیست و چه ویژگیهایی دارد؟
ترمیم با آمالگام یکی از رایجترین و قدیمیترین روشهای پر کردگی دندانهای پوسیدگی است که از ترکیب پودر فلزاتی مانند نقره مس و روی با جیوه مایع به دست میآید. این مواد با نسبتی مشخص و خمیری نرم و شکلپذیر ایجاد میکنند که دندانپزشک آن را درون حفره ناشی از پوسیدگی قرار میدهد. این خمیر ظرف چند دقیقه سخت میشود و به ترمیمی محکم و بادوام تبدیل میشود.
ویژگیهای اصلی ترمیم با آمالگام
استحکام و دوام بالا: آمالگام مقاومت بسیار خوبی در برابر نیروی صرف غذا دارد و به همین دلیل برای دندانهای آسیاب و پشتی که فشار زیادی تحمل میکنند، گزینهای ایدهآل است. این ترمیمها معمولاً ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر عمر میکنند.
مقاومت در برابر سایش: آمالگام در طول زمان به خوبی در برابر سایش ناشی از صرف غذا و مسواک مقاومت میکند.
مقرون به صرفه بودن: هزینه ترمیم با آمالگام نسبت به مواد همرنگ دندان مانند کامپوزیت کمتر است.
سرعت در انجام: فرآیند قرارگیری آمالگام سریع و آسان است و معمولاً در یک جلسه درمانی تکمیل میشود.
عدم حساسیت به رطوبت: برخلاف برخی مواد دیگر، آمالگام در محیط مرطوب دهان به خوبی عمل میکند.
نکته مهم: با وجود مزایای بسیار، ظاهر فلزی و نازیبا مهمترین عیب آمالگام است و به همین دلیل امروزه بیشتر برای دندانهای عقبی که در دید نیستند، استفاده میشود.
مراحل دقیق انجام این ترمیم در مطب دندانپزشکی
ترمیم با آمالگام طی مراحل مشخص و استانداردی در مطب دندانپزشکی انجام میشود. این مراحل تضمینی ماندگاری و موفقیت درمان هستند.
مرحله اول: بیحسی موضعی
دندانپزشک ابتدا ناحیه مورد نظر را با تزریق بیحسی موضعی بیحس میکند تا بیمار در طول درمان هیچ دردی احساس نکند.
مرحله دوم: تخلیه پوسیدگی
پس از بیحسی کامل، دندانپزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص مانند دریل، قسمتهای پوسیدگی و آلودگی دندان را به طور کامل تخلیه مینماید. حفره ایجاد شده باید عاری از هرگونه بافت عفونی باشد.
مرحله سوم: تمیزی و ضدعفونی
دندانپزشک حفره تخلیه را به دقت تمیز میکند و شستشو میدهد تا ذرات باقیمانده پاک شوند. سپس آن را خشک میکند و برای پذیرش ماده ترمیمی آماده میکند.
مرحله چهارم: آمادهسازی آمالگام
ماده آمالگام در کپسولهای مخصوصی قرار دارد که حاوی پودر فلزات و جیوه هستند. دندانپزشک این کپسول را در دستگاه آمالگاماتور قرار میدهد تا با سرعت بالا مخلوط شود و به صورت خمیری یکنواخت و نرم درآید.
مرحله پنجم: قرار دادن آمالگام در حفره
پس از آمادگی خمیر آمالگام، دندانپزشک تنها دو تا سه دقیقه فرصت دارد تا آن را درون حفره دندان قرار دهد و شکل دهد. دندانپزشک خمیر را با ابزار مخصوص داخل حفره متراکم میکند تا فضای خالی به خوبی پر شود.
مرحله ششم: شکلدهی و تراش اضافات
پس از قرارگیری ماده، دندانپزشک اضافات آن را پاک و سطح ترمیم را صاف و هموار میکند. ارتفاع ترمیم را با توجه به دندانهای مقابل تنظیم مینماید تا بیمار هنگام صرف غذا مشکلی نداشته باشد.
مرحله هفتم: سخت شدن نهایی
آمالگام به سرعت سخت میشود و استحکام اولیه خود را به دست میآورد. با گذشت زمان، این ماده سختتر و ماندگاری بیشتری پیدا میکند. بیمار میتواند بلافاصله پس از پایان جلسه از دندان ترمیمی استفاده کند.
مهمترین مزایای ترمیم با آمالگام برای بیماران
ترمیم با آمالگام مزایای قابل توجهی دارد که آن را به یکی از گزینههای محبوب و پرکاربرد در دندانپزشکی تبدیل میکند. این مزایا شامل دوام بالا، هزینه مناسب و کارایی عالی در شرایط مختلف میشود.
۱. استحکام و دوام بسیار بالا: مهمترین مزیت آمالگام، مقاومت فوقالعاده آن در برابر نیروی صرف غذا است. این ماده به راحتی فشارهای شدید وارد بر دندانهای آسیاب را تحمل میکند و معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر عمر مینماید.
۲. مقاومت عالی در برابر سایش: آمالگام در طول سالها استفاده، در برابر سایش ناشی از مسواک مقاومت خوبی از خود نشان میدهد.
۳. مقرون به صرفه: هزینه ترمیم با آمالگام نسبت به مواد همرنگ دندان مانند لمینت دندان به مراتب کمتر است. این ویژگی برای بیمارانی که به دنبال درمانی مؤثر و اقتصادی هستند، بسیار حائز اهمیت میباشد.
۴. سرعت در انجام درمان: فرآیند قرارگیری آمالگام سریع و آسان است و معمولاً در یک جلسه درمانی تکمیل میشود. این ماده پس از قرارگیری سخت میشود و بیمار میتواند همان روز از دندان استفاده کند.
۵. عدم حساسیت به رطوبت: برخلاف بسیاری از مواد ترمیمی دیگر، آمالگام در محیط مرطوب دهان به خوبی عمل میکند و نیازی به خشکی کامل حفره ندارد.
۶. ماندگاری طولانی در دندانهای پشتی: آمالگام برای دندانهای آسیاب و پشتی که فشار زیادی تحمل میکنند و زیبایی در آنها اولویت نیست، بهترین انتخاب محسوب میشود.
۷. کاهش خطر پوسیدگی مجدد: ماندگاری بالا و مقاومت آمالگام در برابر سایش، خطر پوسیدگی مجدد در لبههای ترمیم را کاهش میدهد. در واقع علت پوسیدگی دندان را کنترل میکند.
مقایسه ترمیم با آمالگام و مواد همرنگ دندان؛ کدام یک برای شما مناسبتر است؟
ترمیم با آمالگام و ترمیم با مواد همرنگ دندان (کامپوزیت) دو گزینه اصلی برای پر کردگی دندانها هستند که هر یک ویژگیهای خاص خود را دارند. ترمیم با آمالگام از استحکام و دوام بسیار بالایی برخوردار است و برای دندانهای آسیاب که فشار زیادی تحمل میکنند، مناسب است.
این ماده تا ۱۵ سال ماندگاری دارد و هزینه آن به مراتب کمتر از کامپوزیت است. در مقابل، ترمیم با کامپوزیت ظاهری طبیعی و همرنگ دندان دارد و برای دندانهای جلویی که زیبایی اهمیت دارد، مناسبتر میباشد. کامپوزیت نیاز به تراش کمتر ساختار سالم دندان دارد، اما استحکام آن کمتر از آمالگام است و هزینه بالاتری دارد. انتخاب بین این دو به عواملی مانند محل دندان، میزان پوسیدگی، بودجه بیمار و اولویت زیبایی بستگی دارد. دندانپزشک با بررسی شرایط شما بهترین گزینه را پیشنهاد میدهد.
طول عمر ترمیم با آمالگام و راههای افزایش ماندگاری آن
ترمیم با آمالگام به طور متوسط بین ۱۰ تا ۱۵ سال عمر میکند و این طول عمر به عوامل متعددی بستگی دارد. مهمترین عامل، اندازه و عمق ترمیم است؛ ترمیمهای کوچکتر معمولاً ماندگاری بیشتری دارند. رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان با مسواک منظم و استفاده از نخ دندان، از پوسیدگی مجدد در ترمیم جلوگیری میکند.
معاینات منظم هر شش ماه یکبار به دندانپزشک امکان میدهد تا سلامت ترمیم را بررسی و در صورت نیاز آن را ترمیم یا تعویض کند. پرهیز از مصرف غذاهای بسیار سفت مانند یخ، آبنبات سفت یا تهیه غذاهای چسبناک نیز فشار اضافی به ترمیم وارد نمیکند.
برخی عادات مانند دندان قروچه میتوانند طول عمر ترمیم را کاهش دهند که در این موارد استفاده از نایت گارد محافظ توصیه میشود. با رعایت این نکات، بیماران میتوانند سالها از ترمیم آمالگام خود بدون مشکل استفاده کنند.
معایب ترمیم با آمالگام
ترمیم با آمالگام با وجود مزایای متعدد، معایبی نیز دارد که آگاهی از آنها برای بیماران و دندانپزشکان ضروری است.
۱. ظاهر نازیبا:
مهمترین و بارزترین عیب آمالگام، رنگ فلزی و نقرهای آن است که با رنگ طبیعی دندان هماهنگی ندارد. این ماده به مرور زمان تیرهتر میشود و لکههای سیاه یا خاکستری روی دندان ایجاد میکند. به همین دلیل، آمالگام برای دندانهای جلویی که در معرض دید هستند، گزینه مناسبی محسوب نمیشود.
۲. تراش بیشتر ساختار سالم دندان:
برای قرارگیری ترمیم آمالگام، دندانپزشک نیاز به تراش مقدار بیشتری از بافت سالم دندان دارد. این ماده چسبندگی شیمیایی به دندان ندارد و برای نگهداری مکانیکی، حفره را باید به شکل خاصی میتراشد که این امر باعث تضعیف ساختار دندان میگردد.
۳. عدم چسبندگی به دندان:
آمالگام چسبندگی شیمیایی به بافت دندان ندارد و صرفاً به صورت مکانیکی در حفره باقی میماند. این ویژگی میتواند خطر شکست ترمیم یا نفوذ باکتری از لبهها را افزایش دهد.
۴. حساسیت به سرما و گرما:
در برخی بیماران، ترمیم آمالگام میتواند در چند هفته اول باعث حساسیت به دما شود. آمالگام رسانای خوبی برای دماست و این حساسیت معمولاً موقتی است و با گذشت زمان برطرف میشود.
۵. احتمال واکنش آلرژیک:
درصد بسیار کمی از افراد ممکن است به فلزات موجود در آمالگام مانند نقره، مس یا جیوه واکنش آلرژیک نشان دهند. این واکنش به صورت التهاب لثه یا ضایعات دهانی خود را نشان میدهد.
۶. خطر ترک خوردگی دندان:
تفاوت در ضریب انبساط حرارتی آمالگام و دندان میتواند در طولانی مدت باعث ایجاد ترک یا شکستگی در ساختار دندان شود.
۷. مسائل زیستمحیطی:
جیوه موجود در آمالگام یک نگرانی زیستمحیطی محسوب میشود و دفع صحیح ضایعات آن در مطبهای دندانپزشکی نیازمند رعایت پروتکلهای خاصی است.
آیا آمالگام سمی است؟
آمالگام دندانی برای اکثر افراد ایمن محسوب میشود و خطر جدی برای سلامتی ایجاد نمیکند، اما این موضوع نیاز به توضیح دقیقتری دارد.
- ترکیب آمالگام و جیوه:
آمالگام حدود ۵۰ درصد از جیوه تشکیل شده است. جیوه به تنهایی مادهای سمی و خطرناک است و بخار آن میتواند برای سیستم عصبی، کلیهها و سایر اندامها مضر باشد. اما نکته مهم این است که در آمالگام دندانی، جیوه با فلزات دیگر مانند نقره، قلع و مس ترکیب میشود و یک ساختار شیمیایی پایدار ایجاد میکند.
- آزاد شدگی جیوه:
تحقیقات نشان میدهند که مقادیر بسیار ناچیزی بخار جیوه از آمالگام آزاد میشود، به طور خاص هنگام صرف غذا یا مسواک. این میزان آزاد شدگی بسیار کم است و معمولاً در محدود ایمن قرار دارد.
- تأییدیه سازمانهای معتبر:
سازمانهای بینالمللی مانند سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و سازمان بهداشت جهانی (WHO) همگی تأیید میکنند که آمالگام دندانی برای بزرگسالان و کودکان بالای شش سال ایمن است.
- گروههای حساس:
برخی افراد باید در استفاده از آمالگام احتیاط کنند یا از مواد جایگزین استفاده نمایند. این گروهها شامل زنان باردار یا شیرده، افراد با حساسیت به جیوه یا فلزات، کودکان زیر شش سال و افرادی با بیماریهای کلیوی یا اختلالات عصبی هستند.
انواع ترمیم با آمالگام دندانی
آمالگام دندانی بر اساس معیارهای مختلفی مانند شکل ظاهری، ترکیبات شیمیایی و نحوه ارائه در بازار به انواع گوناگونی تقسیم میشود. شناخت این انواع به دندانپزشک کمک میکند تا بهترین گزینه را برای هر بیمار انتخاب کند.
۱. انواع آمالگام از نظر شکل ارائه در بازار:
آمالگامها به دو شکل اصلی کپسولی و پودری در بازار موجود هستند. آمالگام کپسولی به صورت کپسولهای آماده مصرف عرضه میشود که حاوی مقدار دقیقی از پودر آلیاژ و جیوه هستند. دندانپزشک این کپسولها را در دستگاه آمالگاماتور قرار میدهد تا مواد مخلوط شوند. این کپسولها در اندازههای مختلف برای ترمیمهای یک سطحی، دو سطحی یا سه سطحی تولید میشوند.
۲. انواع آمالگام بر اساس نسبت ترکیبات سازنده:
این نوع شامل آمالگامهای کم مس و پرمس میشود. آمالگام کم مس قدیمیترین نوع آمالگام است که کمتر از ۶ درصد مس دارد و امروزه به ندرت استفاده میشود. این نوع مقاومت کمتری در برابر خوردگی و فشار دارد و مستعد تغییر شکل تدریجی است. آمالگام پرمس رایجترین نوع مورد استفاده در دندانپزشکی مدرن است و ۱۳ تا ۳۰ درصد مس دارد.
۳. انواع آمالگام از نظر ساختار ذرات:
آمالگامها به دو نوع کروی و ادمیکس تقسیم میشوند. آمالگام کروی دارای ذرات گرد و کوچک است و با حداقل فشار در حفره دندان متراکم میشود. این نوع سریعتر مخلوط، نرمتر و روانتر است و برای ترمیمهای بزرگ و نواحی با دسترسی سخت مناسب میباشد. آمالگام ادمیکس ترکیبی از ذرات کروی و غیرکروی است و نیاز به فشار بیشتری برای تراکم دارد. این نوع برای ترمیمهای کوچک و نواحی که نیاز به فرم دقیقتری دارند مناسبتر است و پس از سختی، سطح صیقلیتری ایجاد میکند.
۴. آلیاژهای آمالگام جدید: به دلیل نگرانی درباره سمیت جیوه، ترکیبات جدیدی مانند آلیاژهای دارای ایندیوم یا گالیوم و آمالگامهای فاقد جیوه تولید میشوند.
جمعبندی
در مجموع، ترمیم با آمالگام روشی مؤثر، بادوام و اقتصادی برای درمان پوسیدگی دندانهای خلفی است. مزایایی مانند استحکام بالا، مقاومت در برابر سایش و هزینه مناسب، آن را به موردی محبوب در دندانپزشکی تبدیل میکند. معایبی نظیر ظاهر نازیبا، نیاز به تراش بیشتر ساختار دندان و احتمال حساسیت موقتی نیز باید در نظر گرفته شوند.
آمالگام برای اکثر افراد ایمن است و سازمانهای معتبر جهانی سلامت آن را تأیید میکنند، هرچند گروههای خاص مانند زنان باردار باید احتیاط کنند. رعایت بهداشت دقیق و معاینات دورهای پس از ترمیم، ماندگاری آن را افزایش میدهد. در نهایت، مشورت با دندانپزشک برای انتخاب بهترین ماده ترمیمی متناسب با شرایط هر بیمار ضروری است. برای انتخاب ترمیم با آمالگام با بهترین کیفیت و زیر نظر متخصصین مجرب پیشنهاد میکنیم به کلینیک دندانپزشکی ارغوان کرج مراجعه کنید.
بدون نظر