التهاب لثه یکی از شایعترین مشکلات دهان و دندان است که به صورت تورم، قرمزی و خونریزی لثهها خود را نشان میدهد. التهاب لثه معمولاً به دلیل تجمع پلاکهای باکتریایی روی سطح دندان و لثه ایجاد میشود. اگر به موقع این مشکل درمان نشود، میتواند به مشکلات جدیتر مانند پریودنتیت و از دست رفتن دندانها منجر شود.
رعایت بهداشت دهان از جمله استفاده مسواک صحیح و نخ دندان نقش مهمی در پیشگیری از التهاب لثه دارد. در این مقاله به التهاب لثه، پیشگیری و همچنین درمان به موقع این بیماری که از پیشرفت آن جلوگیری میکند پرداخته خواهد شد.
انواع التهاب لثه
- التهاب لثه یا ژنژیویت
التهاب لثه که به نام ژنژیویت نیز شناخته میشود، مرحله اولیه بیماریهای لثه است. معمولاً به دلیل تجمع پلاکهای میکروبی روی دندانها و خط لثه ایجاد میشود. این نوع التهاب با علائم خشکی، تورم، قرمزی و خونریزی لثهها همراه است و معمولاً در اثر رعایت ناکافی بهداشت دهان به وجود میآید. خوشبختانه ژنژیویت قابل برگشت است و با درمان به موقع، پیشگیری از بیماریهای لثه و مراقبتهای بهداشتی میتوان آن را بهبود داد.
- پریودنتیت مزمن
پریودنتیت نوع پیشرفته التهاب لثه است که علاوه بر لثه، بافتهای عمقیتر اطراف دندان مانند رباط و استخوان آلوئول را نیز درگیر میکند. این بیماری باعث تخریب بافتهای محافظ دندان و در نهایت لق شدگی و افتادن دندانها میشود. علائم آن شامل بوی بد دهان، عقبنشینی لثه، خونریزی و درد لثه است. درمان این نوع التهاب نیازمند مراجعه به دندانپزشک و اقدامات تخصصی مانند جرمگیری عمیق و ممکن است جراحی باشد.
- پریودنتیت تهاجمی
نوع تهاجمیتر پریودنتیت است که معمولاً در افراد جوانتر اتفاق میافتد و سرعت پیشرفت بیماری زیاد است. در این حالت تحلیل استخوان و بافت لثه با سرعت زیادی رخ میدهد و باعث آسیبهای شدید دندانی میشود. این فرم از التهاب نیازمند تشخیص و درمان فوری است تا از آسیبهای گستردهتر جلوگیری شود.
- التهاب لثه ناشی از بیماریهای سیستمیک و عوامل خارجی
برخی بیماریهای سیستمیک مانند دیابت، بیماریهای قلبی و عفونتهای ویروسی میتوانند سبب التهاب لثه شوند. علاوه بر این، عوامل خارجی مانند مصرف داروهای خاص، استفاده نادرست از دندان مصنوعی و استعمال سیگار باعث آسیب به لثه و ایجاد التهاب میشوند. درمان این نوع التهاب معمولا ترکیبی از کنترل عوامل زمینهای و مراقبتهای موضعی است.
هر یک از این انواع التهاب لثه نیازمند تشخیص دقیق و درمان مناسب است تا سلامت دهان و دندان حفظ شود و از پیشرفت بیماری جلوگیری گردد. مراجعه منظم به دندانپزشک و رعایت بهداشت دهان بهترین راه پیشگیری و کنترل التهاب لثه است.
علائم التهاب لثه
علائم التهاب لثه شامل موارد زیر است:
- تورم و قرمزی لثهها، به ویژه در ناحیهای که به دندانها وصل میشوند
- خونریزی لثه هنگام استفاده از مسواک یا نخ دندان
- احساس درد یا حساسیت در لثهها هنگام صرف غذا یا لمس
- بوی بد دهان و طعم نامطبوع در دهان
- عقبنشینی لثهها که باعث نمایانی ریشه دندانها میشود
- نرم شدگی و تورم لثهها که ممکن است باعث ناراحتی شود
- تشکیل پاکتهای پریودنتال (فضاهای عمیق بین دندان و لثه) که محل تجمع پلاک و عفونت میشوند
- خونریزی حتی بدون تحریک خاص در موارد پیشرفته
- در موارد شدید، لقی و از دست رفتن دندانها ناشی از آسیب به ساختمانهای محافظ دندان
- التهاب میتواند باعث تغییر رنگ لثه به حالت قرمز یا بنفش شود
این علائم میتوانند نشانه التهاب لثه (ژنژیویت) یا عفونت پیشرفتهتر پریودنتیت باشند. توجه به علائم و مراجعه به موقع به دندانپزشک برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و حفظ سلامت دهان ضروری است.
التهاب لثه بعد از جرمگیری
التهاب لثه بعد از جرمگیری معمولاً یک واکنش موقتی و طبیعی است. این مشکل به دلیل تمیزی عمقی پلاکها و جرمهای انباشته در اطراف دندان و زیر لثه رخ میدهد. این التهاب ممکن است با علائمی مانند تورم، قرمزی، حساسیت و حتی خونریزی خفیف لثه همراه باشد که معمولاً ظرف چند روز تا یک هفته بهبود مییابد.
برای کاهش التهاب لثه پس از جرمگیری، میتوان از روشهایی مانند شستوشوی منظم دهان با آب نمک یا دهانشویههایی مانند کلرهگزیدین استفاده کرد. همچنین استفاده از مسواک ملایم و مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی میتواند به کنترل درد و التهاب کمک کند.
اگر التهاب و درد لثه پس از گذشت چند روز بهبود نیافت یا شدت گرفت، حتماً باید به دندانپزشک مراجعه کنید. همچنین اگر التهاب همراه با تب، ترشح یا تورم شدید بود باید به دندانپزشک مراجعه شود تا از عفونتها یا سایر عوارض احتمالی پیشگیری شود.
در کل، التهاب لثه بعد از جرمگیری اغلب نشانه واکنش طبیعی بدن به پاکسازی عمقی است و با مراقبتهای مناسب بهبود مییابد و جای نگرانی جدی ندارد.
نشانههای حاد عفونت و التهاب لثه پس از جرمگیری
نشانههای عفونت پس از جرمگیری که موجب نگرانی هستند، شامل موارد زیر میشود:
- تورم شدید و گسترشیافته لثه، فک و حتی صورت
- درد شدید و مداوم که با مسکن بهبود نمییابد
- خونریزی زیاد یا غیرطبیعی لثه که متوقف نمیشود
- ترشح چرک یا بوی بسیار بد از لثهها و دهان
- تب بالا یا افزایش تدریجی تب پس از درمان
- تورم و درد در غدد لنفاوی گردن
- لقی یا حرکت غیرطبیعی دندانها
- سختی در باز کردن دهان، صرف یا بلعیدن غذا
- احساس سردرگمی یا علائم سیستمیک غیرعادی همراه با عفونت
اگر هر یک از این علائم بعد از جرمگیری مشاهده شد، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کرد تا از پیشرفت عفونت و بروز عوارض جدی جلوگیری شود. عفونت پس از جرمگیری نادر است اما جدی است و نیاز به درمان فوری دارد. مراقبت دقیق پس از جرمگیری و پیگیری توصیههای دندانپزشک به کاهش ریسک عفونت کمک میکند.
روشهای پیشگیری موثر برای بازگشت التهاب لثه
روشهای پیشگیری موثر برای بازگشت التهاب لثه شامل موارد زیر است:
- رعایت بهداشت دهان و دندان به صورت منظم با استفاده از مسواک حداقل دو بار در روز و نخ دندان برای پاکسازی دقیق فضاهای بین دندانی.
- استفاده از مسواک با برس نرم و تعویض آن هر سه ماه یکبار برای جلوگیری از تجمع باکتریها.
- استفاده از دهانشویههای ضد التهاب و ضد باکتری برای کاهش پلاکهای میکروبی و تسکین لثههای تحریک شده.
- مراجعه منظم به دندانپزشک جهت معاینات دورهای و انجام جرمگیری برای حذف رسوبات و پلاکهای سطحی که با روشهای خانگی پاک نمیشوند.
- کنترل عوامل خطرزا مانند ترک سیگار و دخانیات که جریان خون لثه را کاهش میدهند و احتمال بازگشت التهاب را افزایش میدهند.
- رعایت رژیم غذایی متعادل، مصرف مواد غذایی غنی از ویتامین C و سایر مواد مغذی که به تقویت سیستم ایمنی و سلامت لثه کمک میکنند.
- مدیریت استرس، زیرا استرس میتواند التهاب بدن را افزایش دهد و سلامت دهان را تحت تأثیر قرار دهد.
- نظافت دهان با محلول آب نمک گرم یا روشهای خانگی مشابه برای کاهش التهاب و باکتریها.
این روشها در کنار درمانهای تخصصی و مراقبتهای منظم دندانپزشکی باعث جلوگیری از بازگشت التهاب لثه میشود و سلامت دهان و دندان را حفظ میکنند. رعایت پیوسته این اقدامات برای داشتن لثههای سالم و جلوگیری از عود بیماری بسیار حیاتی است.
چه مدت بعد از جرمگیری تورم یا درد طبیعی است
بعد از جرمگیری، تورم و درد لثه معمولاً طبیعی است و اغلب برای چند روز تا یک هفته ادامه دارد. این عوارض ناشی از پاکسازی عمقی پلاکها و جرمها است که ممکن است باعث حساسیت و التهاب موقتی لثه شود. درد و تورم معمولاً طی ۳ تا ۴ روز کاهش مییابد و بهبود پیدا میکند.
اگر تورم و درد بعد از این مدت ادامه یافت یا شدت گرفت، یا با علائمی مانند تب، خونریزی شدید، ترشح چرک، همراه بود، باید به دندانپزشک مراجعه کرد. همچنین علائمی مانند بدبویی غیرعادی یا سختی در باز کردن دهان ممکن است نشانه عفونت یا عوارض دیگر باشد.
در مجموع، کسب درد و تورم خفیف و کوتاه مدت بعد از جرمگیری طبیعی است، اما مشاهده هرگونه علائم شدیدتر یا طولانیتر نیازمند پیگیری پزشکی است. برای کاهش ناراحتی توصیه میشود از مسکنهای تجویزی، شستوشوی دهان با آب نمک گرم و پرهیز از مصرف غذاهای سفت و خیلی داغ یا سرد استفاده شود.
درمانهای خانگی کمخطر برای کاهش خطر عفونت پس از جرمگیری
برای کاهش خطر عفونت پس از جرمگیری، میتوانید از درمانهای خانگی کمخطر و موثر زیر استفاده کنید:
- شستوشوی دهان با محلول آب نمک:
نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کنید و دو تا سه بار در روز دهان خود را قرقره کنید. این کار باعث ضدعفونی و کاهش التهاب میشود.
- استفاده از روغنهای گیاهی:
قرقره با روغنهای طبیعی مانند روغن نارگیل، خردل، یا میخک میتواند به کاهش تورم و التهاب کمک کند. پس از آن دهان را با آب گرم بشویید.
- کمپرس سرد:
کمپرس سرد روی گونه یا فک در ناحیه درمان به کاهش تورم و درد کمک میکند.
- استفاده از دهانشویههای فاقد الکل:
دهانشویههایی که فاقد الکل هستند و حاوی مواد ضد التهاب مانند کلرهگزیدین، باعث کاهش عفونت و تسکین لثه میشوند.
- رعایت بهداشت دهان:
مسواک نرم و استفاده از نخ دندان به طور منظم، همراه با اجتناب از فشار زیاد بر لثههای حساس، برای کنترل عفونت ضروری است.
- مصرف داروهای مسکن بدون نسخه:
ایبوپروفن یا استامینوفن برای تسکین درد موقت میتوانند مفید باشند.
این موارد نقش مهمی در کنترل التهاب و پیشگیری از عفونت پس از جرمگیری دارند. اما در صورت مشاهده علائم شدید مانند تورم زیاد، درد پایداره، تب یا خونریزی غیرطبیعی باید سریعاً به دندانپزشک مراجعه کنید. درمانهای خانگی جایگزین مراقبت پزشکی نیستند اما میتوانند به تسکین علائم تا زمان مراجعه کمک کنند.
چه آنتیبیوتیکهایی معمولاً برای عفونت و التهاب لثه پس از جرمگیری تجویز میشوند
آنتیبیوتیکهایی که معمولاً برای درمان عفونت پس از جرمگیری تجویز میشوند عبارتند از:
- آموکسیسیلین با کلاوولانیک اسید:
یکی از رایجترین و مؤثرترین ترکیبهای آنتیبیوتیکی برای کنترل عفونتهای مربوط به دهان و دندان است. کلاوولانیک اسید به افزایش اثربخشی آموکسیسیلین علیه باکتریهای مقاوم کمک میکند.
- مترونیدازول:
این دارو به طور ویژه برای عفونتهای باکتریهای بیهوازی که معمولاً در ناحیه لثهها وجود دارند موثر است و معمولاً همراه با آموکسیسیلین تجویز میشود.
- کلیندامایسین:
برای بیمارانی که به پنیسیلین حساسیت دارند، کاربرد دارد و در درمان عفونتهای شدیدتر لثه و دندان مؤثر است.
- آزیترومایسین:
به عنوان جایگزینی برای کسانی که به سایر آنتیبیوتیکها حساسیت دارند، استفاده میشود و دارای اثر طولانیمدت است.
- داکسیسایکلین:
از خانواده تتراسایکلینهاست و در موارد خاص و عفونتهای مقاوم کاربرد دارد.
انتخاب دقیق آنتیبیوتیک بر عهده دندانپزشک است و باید بر اساس نوع عفونت، وضعیت بیمار و حساسیتهای دارویی تعیین شود. مصرف دوره کامل آنتیبیوتیک و رعایت نکات بهداشتی دهان و دندان برای موفقیت درمان بسیار مهم است. مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک بدون تشخیص پزشک به هیچ عنوان توصیه نمیشود.
چه زمانی باید برای تورم پس از جرمگیری مراجعه کنم
تورم و درد پس از جرمگیری معمولاً طبیعی است و میتواند تا ۳ تا ۷ روز ادامه داشته باشد. این حالت ناشی از واکنش طبیعی لثه به تمیزی عمقی است و معمولاً به تدریج کاهش مییابد. با این حال، اگر تورم یا درد پس از یک هفته همچنان ادامه داشته باشد یا شدت آن افزایش یابد، باید فوراً به دندانپزشک مراجعه کنید. همچنین اگر علائم دیگری مانند تب، خونریزی شدید، ترشح چرک، بوی بد یا سختی در باز کردن دهان باشد، مراجعه به دندانپزشک الزامی است.
مراجعه به پزشک برای تورم و درد پس از جرمگیری ضروری است اگر علائم زیر را تجربه کنید:
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- افزایش تورم به جای کاهش آن
- خونریزی طولانی یا شدید لثه
- تب و احساس ناخوشایندی عمومی
- ترشح چرک یا بوی نامطبوع دهان
- مشکلات در جویدن، بلع یا باز کردن دهان
رعایت نکات مراقبتی مثل مصرف غذاهای نرم، استفاده از دهانشویههای ضدعفونی و پرهیز از دخانیات به بهبود سریعتر کمک میکند. در صورت بروز هرگونه مشکل غیرطبیعی، پیگیری پزشکی به موقع بهترین راهحل است.
جمعبندی
التهاب لثه مرحله اولیه بیماریهای پریودنتال است که با علائمی مانند لثههای قرمز، متورم و خونریزی مشخص میشود. اگر این عارضه درمان نشود، میتواند به شکلهای پیشرفتهتری مانند پریودنتیت که با تخریب بافت استخوانی و لقی دندان همراه است تبدیل شود.
پیشگیری از التهاب لثه با رعایت بهداشت دهان و درمان به موقع آن برای حفظ سلامت دندانها و جلوگیری از مشکلات جدیتر ضروری است. مراجعه منظم به دندانپزشک به تشخیص زودهنگام و کنترل موثر بیماری کمک شایانی میکند. پیشنهاد میشود برای انجام جرمگیری لثه و مراقبتهای پس از آن به کلینیک دندانپزشکی ارغوان کرج مراجعه کنید.
بدون نظر