صدادادن فک یا کلیک فک یک مشکل شایع است. این اتفاق هنگامی که دهان باز و بسته میشود، مصرف غذا، صحبت و یا خمیازه ، صدایی شبیه به “کلیک” یا “تق تق” از مفصل فک شنیده میشود.
این مشکل معمولاً به اختلال در عملکرد مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) مربوط میشود. TMJ مفصلی است که فک پایین را به جمجمه متصل میکند و مسئول حرکات مهم است.
در این مقاله درباره علت صدادادن فک، راههای درمان و پیشگیری از آن صحبت خواهیم کرد.
علت صدادادن فک چیست
- علت صدادادن فک میتواند به چندین عامل مختلف مربوط شود. در زیر به برخی از مهمترین دلایل علت صدادادن فک اشاره شده است:
- اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMD/TMJD):
این اختلالات میتوانند به دلیل جابجایی دیسک مفصل، التهاب، یا سایر مشکلات در مفصل ایجاد شوند.
- استفاده بیش از حد از فک:
موقعی که به طور مداوم آدامس میجویید، دندان قروچه و سایش دندانها به یکدیگر از جمله این موارد هستند.
- آسیب فیزیکی:
ضربه به فک، شکستگی یا دررفتگی فک میتوانند منجر به این اتفاق در فک شوند.
- عادات نادرست:
کسانی که لب یا داخل گونه را گاز میزنند، زمانی که ناخن میجوند، و یا فشار میآورند به فک از جمله این عادات هستند.
- مشکلات دندانپزشکی:
مال اکلوژن دندانها (ناهنجاریهای دندانی)، فقدان دندانها، و استفاده از دندان مصنوعی نامناسب میتوانند علت صدادادن فک شوند.
- بیماریهای مفصلی:
آرتریت روماتوئید یا استئوآرتریت میتوانند به غضروف مفصل گیجگاهی فکی آسیب برسانند.
- استرس و فشردگی دندانها:
استرس و فشردگی دندانها میتوانند باعث گرفتگی عضلات فک و ایجاد این معضل شوند.
علائم همراه با صدادادن فک
- درد فک: درد یا ناراحتی در مفصل فک هنگامی که دهان را باز و بسته میکنند و یا غذا میجوند.
- سردرد: دردهای مزمن یا متناوب در ناحیه سر.
- گوشدرد: درد در گوش یا ناحیه اطراف آن.
- درد گردن: درد یا سفتی گردن به دلیل تنش عضلانی.
- قفل شدن فک: گاهی فک به طور موقت قفل میشود.
- تورم: ممکن است در ناحیه اطراف مفصل فک تورم وجود داشته باشد.
آیا عفونت دهان و دندان میتواند علت صدادادن فک باشد
بله، عفونت دهان و دندان میتواند یکی از دلایل این معضل فک باشد. این عفونتها میتوانند به مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) تأثیر بگذارند و منجر به صداهای غیرطبیعی در فک شوند. عفونتهای دندان، بیماری لثه، یا غدد بزاقی میتوانند به التهاب و درد در ناحیه فک منجر شوند و در نتیجه، صدای تق تق یا کلیک در فک ایجاد کنند.
علائم همراه با عفونت دهان و دندان که ممکن است به این اتفاق در فک منجر شود:
- خشکی دهان
- طعم بد در دهان
- درد صورت
- تورم صورت و گردن
- درد فک
درمان عفونتهای دهان و دندان معمولاً با استفاده از آنتیبیوتیکها انجام میشود. پس از درمان عفونت، اگر صدا دادن فک ادامه داشت، باید به یک متخصص مراجعه کرد تا علت دقیق آن مشخص شود.
درمان علت صدادادن فک
درمان علت صدادادن فک به دو بخش درمانهای خانگی و درمانهای پزشکی تقسیم میشود. در ادامه به هر یک از این روشهای درمانی علت صدادادن فک اشاره میشود:
درمانهای خانگی برای علت صدادادن فک
- تغییرات در سبک زندگی:
- اجتناب از مصرف غذاهای سخت مانند آجیل و یخ.
- کاهش مصرف آدامس و عادات ناخواسته دهانی.
- استفاده از کمپرس سرد و گرم:
- ابتدا کمپرس یخ را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه روی فک قرار دهید، سپس کمپرس گرم را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه استفاده کنید.
- ماساژ عضلات فک:
- ماساژ عضلات فک و صورت برای کاهش تنش و درد.
- مدیریت استرس:
- کاهش استرس و اضطراب با تکنیکهای آرامشبخش.
درمانهای پزشکی برای علت صدادادن فک
- دارودرمانی:
- استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و ناپروکسن برای کاهش درد و التهاب.
- شلکنندههای عضلانی در موارد اسپاسم عضلات فک.
- تزریق کورتیکواستروئید برای التهاب شدید.
- فیزیوتراپی:
- انجام تمرینات فک و ماساژ برای تقویت عضلات و کاهش تنش.
- جراحی و درمانهای تخصصی:
- در موارد شدید، ممکن است جراحی یا تزریق بوتاکس برای آرامش عضلات فک توصیه شود.
- ارتودنسی:
- در مواردی که ناهنجاریهای فکی وجود دارد، ارتودنسی میتواند به بهبود عملکرد فک کمک کند.
- استفاده از محافظ دندان (نایت گارد تراپی):
- برای جلوگیری از سایش و فشردگی دندانها در طول شب.
پیشنهاد میشود در صورت تداوم یا شدت علائم، به یک متخصص مراجعه شود تا بهترین روش درمانی بر اساس شرایط شما تعیین شود.
آرتروز یکی از علت صدادادن فک است
بله، آرتروز میتواند یکی از علل صدا دادن فک باشد. آرتروز فک یا آرتریت، بیماری است که به تخریب بافت غضروفی در مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) منجر میشود. این تخریب میتواند باعث درد و صدا دادن فک شود.
انواع آرتروز مؤثر بر فک:
- استئوآرتریت: تخریب بافتهای سخت و نرم اطراف مفصل فک.
- آرتریت روماتوئید: التهاب مفصل فک که میتواند منجر به درد و صدا دادن فک شود.
علائم آرتروز فک:
- درد مفاصل.
- احساس سفتی در فک.
- التهاب یا تورم.
- کاهش دامنه حرکتی.
- خستگی و کاهش اشتها (در برخی از بیماران آرتریت روماتوئید).
افراد مسن و کسانی که سابقه خانوادگی آرتروز دارند، بیشتر در معرض این نوع مشکلات قرار دارند.
دندان قروچه، علت صدادادن فک
دندان قروچه یا براکسیسم، یک عادت غیرارادی است که در آن فرد دندانهای خود را به هم میفشارد و میغلتاند. این عمل میتواند فشار زیادی به مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) وارد کند و منجر به صدا دادن فک شود. این صدا معمولاً به صورت کلیک یا تق تق شنیده میشود و میتواند همراه با درد فک، سردرد، و سایر علائم باشد.
دندان قروچه نه تنها کلیک فک را افزایش میدهد، بلکه میتواند به ساییدگی دندانها، درد عضلات فک، و سایر مشکلات دهان و دندان نیز منجر شود. استفاده از محافظ شبانه دندانها (نایت گارد) یکی از روشهای مؤثر برای کاهش فشار بر فک و جلوگیری از آن است.
چه عواملی باعث نیاز به جراحی در درمان علت صدادادن فک میشوند
جراحی برای درمان صدا دادن فک معمولاً آخرین گزینه در نظر گرفته میشود و در مواردی که سایر روشهای درمانی مؤثر نبوده باشند، توصیه میشود. عواملی که ممکن است نیاز به جراحی فک را افزایش دهند عبارتند از:
- آسیب شدید به مفصل فک:
- آسیبهای ناشی از ضربه یا تروما به فک میتوانند منجر به جابجایی دیسک مفصل یا شکستگی در مفصل شوند که ممکن است نیاز به جراحی داشته باشند.
- اختلالات شدید مفصل گیجگاهی فکی (TMJ):
- در مواردی که دیسک مفصل به شدت جابجا شده است یا چسبندگی در مفصل وجود دارد، جراحی ممکن است ضروری باشد.
- آرتروز شدید مفصل فک:
- در مواردی که آرتروز منجر به تخریب شدید مفصل شده است و سایر درمانها مؤثر نیستند، جراحی ممکن است مورد نیاز باشد.
- تومورها یا رشدهای غیرطبیعی در مفصل فک:
- در مواردی که تومور یا رشد غیرطبیعی در مفصل وجود دارد، جراحی برای برداشت آن ضروری است.
- ناهنجاریهای ساختاری فک:
- جراحی ارتوگناتیک برای اصلاح ناهنجاریهای ساختاری فک که منجر به صدادادن فک میشوند، انجام میشود.
در هر صورت، تصمیمگیری در مورد جراحی باید توسط یک متخصص و با توجه به شرایط خاص بیمار انجام شود.
تمرینات فک برای بهبود علت صدادادن فک
بله، تمرینات فک میتوانند بدون نیاز به داروهای ضدالتهابی به بهبود این معضل فک کمک کنند. این تمرینات با تقویت عضلات فک، کشش و آزادسازی فک، و افزایش تحرک مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) میتوانند به کاهش کلیک فک و بهبود عملکرد آن کمک کنند. انجام این تمرینات به صورت منظم و با مشورت یک متخصص میتواند به تسکین علائم و بهبود عملکرد مفصل فک کمک کند.
برخی از تمرینات مفید برای فک:
- حرکات تقویتی برای فک:
- انگشت شصت خود را زیر چانه قرار دهید و به آرامی فشار دهید. سپس دهان خود را آهسته باز کنید و چند ثانیه نگه دارید.
- حرکات کششی برای فک:
- زبان خود را به سقف دهان فشار دهید و دهان خود را به آرامی تا جایی باز کنید که درد ایجاد نشود.
- حرکات آرامشبخش:
- نفس عمیقی بکشید و ۵ تا ۱۰ ثانیه نفس خود را حبس کنید. سپس به آرامی نفستان را بیرون دهید.
- ماساژ عضلات فک:
- ماساژ دادن عضلات فک و صورت میتواند به آرامش و تقویت آنها کمک کند.
این تمرینات میتوانند به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی بدون دارو برای بهبود معضل فک استفاده شوند. در صورت تداوم یا شدت علائم، مراجعه به یک متخصص توصیه میشود.
چه عواملی باعث افزایش صدادادن فک در افراد بااسترس هستند
در افراد با استرس، چندین عامل میتوانند باعث افزایش این معضل در فک شوند:
- فشار عضلانی ناشی از استرس:
- استرس و تنشهای روحی میتوانند باعث انقباض شدید عضلات فک شوند. این انقباض میتواند به صدا دادن فک منجر شود، زیرا عضلات فک به مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) فشار میآورند و باعث جابجایی دیسک مفصل یا ایجاد تنش در مفصل میشوند.
- دندان قروچه:
- استرس و اضطراب میتوانند باعث دندان قروچه شوند. این عمل به طور ناخودآگاه دندانها را به هم فشار میدهد و به مفصل فک فشار وارد میکند، که میتواند منجر به این اتفاق شود.
- تنش عضلانی:
- استرس میتواند به افزایش تنش در عضلات فک منجر شود. این تنش میتواند باعث شود که مفصل فک به درستی کار نکند و صداهای غیرطبیعی ایجاد کند.
- رفتارهای نادرست:
- استرس ممکن است افراد را به رفتارهای نادرست مانند گازگیری لب یا داخل گونه و یا فشار به فک سوق دهد. این عادات میتوانند به علت صدادادن فک کمک کنند.
- مدیریت ناکافی استرس:
- عدم مدیریت استرس میتواند باعث شود که این تنشها به مدت طولانی ادامه یابند و به مشکلات مزمن در مفصل فک تبدیل شوند.
برای کاهش این مشکلات، مدیریت استرس با روشهای مانند یوگا، مدیتیشن، و ورزش منظم میتواند مفید باشد.
چه عواملی علت صدادادن فک در افراد با سابقه آسیب فک میشوند
در افراد با سابقه آسیب فک، چندین عامل میتوانند باعث ایجاد صدای فک شوند:
- جابجایی دیسک مفصل:
- آسیب به فک میتواند باعث جابجایی دیسک مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) شود. این جابجایی میتواند منجر به صداهای غیرطبیعی در فک شود.
- التهاب و ساییدگی مفصل:
- آسیب فیزیکی میتواند به التهاب و ساییدگی مفصل فک منجر شود. این التهاب و ساییدگی میتوانند به صدا دادن فک کمک کنند.
- آسیب به عضلات فک:
- آسیب به عضلات اطراف فک میتواند باعث عدم تعادل عضلانی شود. این عدم تعادل میتواند به صدا دادن فک منجر شود.
- آرتروز ناشی از آسیب:
- آسیبهای فیزیکی میتوانند به مرور زمان منجر به آرتروز مفصل فک شوند. آرتروز باعث تخریب بافت غضروفی مفصل میشود و میتواند به این امر منجر شود.
- ترک خوردگی مفصل فک:
- آسیبهای شدید میتوانند باعث ترک خوردگی مفصل فک شوند. این ترک خوردگی میتواند به کلیک فک منجر شود.
در صورت وجود سابقه آسیب فک و تداوم درد فک، مراجعه به یک متخصص برای ارزیابی و درمان مناسب ضروری است.
جلوگیری از علت صدادادن فک
جلوگیری از این اتفاق میتواند با تغییرات در سبک زندگی و استفاده از روشهای درمانی خانگی انجام شود. در زیر به برخی از این روشهای پیشگیری از علت صدادادن فک اشاره شده است:
تغییرات در سبک زندگی
- اجتناب از مصرف غذاهای سخت:
- از مصرف غذاهای سفت مانند آجیل، ته دیگ، و سبزیجات خام خودداری کنید.
- کاهش مصرف آدامس:
- مصرف مداوم آدامس میتواند به درد فک کمک کند.
- مدیریت استرس:
- تکنیکهای آرامشبخش مانند مدیتیشن و تنفس عمیق میتوانند به کاهش استرس و در نتیجه کاهش دندان قروچه کمک کنند.
- اصلاح وضعیت خواب:
- استفاده از بالش مناسب و بهبود وضعیت خواب میتواند به کاهش فشار بر مفصل فک کمک کند.
درمانهای خانگی
- استفاده از کمپرس گرم و سرد:
- کمپرس گرم برای آزادسازی عضلات و کمپرس سرد برای کاهش التهاب مفید است.
- ورزشهای فک:
- انجام حرکات کششی و تمرینات تنفسی برای آرامش عضلات فک.
- مصرف غذاهای نرم:
- استفاده از غذاهای نرمتر به کاهش فشار بر فک کمک میکند.
- استفاده از محافظ دندان:
- برای جلوگیری از سایش دندانها در طول شب، استفاده از نایت گارد توصیه میشود.
با رعایت این تغییرات و استفاده از روشهای درمانی خانگی، میتوان از بروز یا تشدید این معضل جلوگیری کرد.
جمعبندی
صدادادن فک معمولاً به اختلالات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) مربوط میشود. این صدا میتواند به دلیل جابجایی دیسک مفصل، التهاب، یا ساییدگی ناشی از آرتروز ایجاد شود. آسیب فیزیکی به فک، استرس و دندان قروچه نیز میتوانند به این مشکل کمک کنند.
عفونتهای دهان و دندان نیز میتوانند یکی از علت صدادادن فک باشند. برای درمان، تمرینات فک و ماساژ میتوانند مفید باشند. در موارد شدید، ممکن است نیاز به جراحی یا داروهای ضدالتهابی باشد. مدیریت استرس و اجتناب از عادات نادرست نیز در پیشگیری از این مشکل مهم هستند. در صورت تداوم علائم، مراجعه به متخصص دندانپزشکی در کلینیک ارغوان توصیه میشود.
بدون نظر