عصبکشی دندان شیری | بررسی مراحل + هزینه
عصبکشی دندان شیری یک درمان ضروری و تخصصی در دندانپزشکی کودکان محسوب میشود که با هدف حفظ این دندانها تا زمان افتادن طبیعی آنها انجام میگیرد. بسیاری از والدین به اشتباه تصور میکنند به دلیل موقتی بودن این دندانها، درمان ریشه لازم نیست.
در حالی که عفونت در دندان شیری میتواند عوارض جدی مانند آسیب به جوانه دندان دائمی زیرین، درد شدید و از دست رفتن زودهنگام فضا برای رویش دندان دائمی را به دنبال داشته باشد. این درمان نه تنها درد کودک را تسکین میدهد، بلکه از آینده دندانی او محافظت میکند. در این مقاله به موضوع مهم عصبکشی دندان شیری، لزوم انجام و مراحل آن پرداخته شده است.
مراحل انجام عصبکشی دندان شیری (پالپوتومی/پالپکتومی)
عصبکشی دندان شیری، که معمولاً به دو شکل پالپوتومی (برای درگیری محدود به تاج) یا پالپکتومی (برای درگیری ریشه) انجام میشود، یک فرآیند دقیق و چندمرحلهای است. این مراحل توسط دندانپزشک اطفال صورت میگیرد. هدف اصلی، حفظ عملکرد و یکپارچگی دندان تا زمان افتادن طبیعی آن به ویژه در دندان آسیاب شیری است.
مرحله ۱: تشخیص و برنامهریزی
- معاینه کلینیکی
دندانپزشک دندان را از نظر علائمی مانند پوسیدگی عمیق، تورم لثه، لقشدگی غیرطبیعی یا تغییر رنگ و شکستگی دندان شیری بررسی میکند.
- تستهای تشخیصی
ممکن است تستهای حساسیت به سرما یا گرما انجام شود.
- رادیوگرافی (عکس اشعه X)
یک مرحله ضروری است. عکس، عمق پوسیدگی، مجاورت آن با پالپ (عصب)، وضعیت ریشه، وجود عفونت در انتهای ریشه (آبسه) و سلامت دندان دائمی زیرین را نشان میدهد. بر اساس این یافتهها، نوع درمان (پالپوتومی یا پالپکتومی) تعیین میشود.
مرحله ۲: بیحسی و ایزولاسیون
- بیحسی موضعی
- ایزولاسیون با رابردم
یک ورقه لاستیکی کوچک روی دندان قرار میگیرد تا آن را از محیط دهان جدا کند. این کار مانع از آلودگی کانالها با بزاق و کنترل بهتر محیط کار میشود.
مرحله ۳: دسترسی به پالپ و خارج کردن بافت عفونی
دندانپزشک با دریل، یک حفره دسترسی ایجاد کرده و سقف پالپ چمبر (اتاقک عصب) را باز میکند.
- پالپوتومی
اگر عفونت فقط به پالپ تاج محدود باشد، فقط بافت پالپ داخل تاج خارج میشود. پالپ داخل ریشه سالم در نظر گرفته میشود.
- پالپکتومی (عصبکشی کامل)
اگر عفونت به پالپ ریشه نیز رسیده باشد، تمام بافت پالپ از تاج و کانالهای ریشه با ابزارهای ظریف مخصوص خارج میشود.
مرحله ۴: تمیز کردن، شکلدهی و پرکردن کانال
کانالهای ریشه با استفاده از فایلهای دستی کوچک و محلولهای ضدعفونیکننده (مانند هیپوکلریت سدیم رقیق) به دقت تمیز و شکلدهی میشوند تا تمام باکتریها و بقایای عفونی حذف شوند.
سپس کانالها با یک خمیر مخصوص قابل جذب پر میشوند. این ماده (معمولاً اکسید روی اوژنول یا یدوفرم) با تحلیل طبیعی ریشه دندان شیری هماهنگ است و به دندان دائمی زیرین اجازه رویش میدهد.
مرحله ۵: ترمیم نهایی و بازسازی دندان
پس از پرکردن کانال، حفره دسترسی با یک ماده ترمیمی پر میشود.
در اکثر موارد، به دلیل تضعیف ساختار دندان پس از عصبکشی، روکش استیل ضدزنگ (SSC) بر روی دندان قرار میگیرد. این روکش محکم، از دندان در برابر شکستن محافظت کرده و عملکرد جویدن را تا زمان افتادن طبیعی حفظ میکند.
تفاوتهای کلیدی عصبکشی دندان شیری با دندان دائمی
علیرغم شباهت در نام و هدف اصلی (حذف عفونت و حفظ دندان)، عصبکشی دندان شیری و عصبکشی دندان دائمی در جزئیات حیاتی با هم تفاوت اساسی دارند. این تفاوتها ناشی از آناتومی متفاوت و سرنوشت طبیعی دندانهای شیری است.
۱. هدف نهایی درمان
دندان دائمی: هدف، حفظ مادامالعمر دندان در دهان است.
دندان شیری: هدف، حفظ عملکرد دندان تا زمان افتادن طبیعی آن و هدایت رویش صحیح دندان دائمی جایگزین است. دندانهای شیری یک نگهدارنده فضای طبیعی محسوب میشود.
۲. آناتومی و ساختار
دندان دائمی: کانالهای ریشه معمولاً مستقیمتر و با دیوارههای ضخیمتر هستند.
دندان شیری: کانالهای ریشه نازکتر، پیچیدهتر و اغلب انشعابات زیادی دارند. ریشهها نیز در حال آمادهسازی برای تحلیل فیزیولوژیک هستند.
۳. مواد پرکننده کانال ریشه (مهمترین تفاوت)
دندان دائمی: از مواد غیرقابل جذب مانند گوتا پرکا همراه با سیلر (درزگیر) استفاده میشود. این مواد باید تا پایان عمر در کانال باقی بمانند.
دندان شیری: از مواد قابل جذب مانند خمیر اکسید روی-اوژنول (ZOE) یا خمیرهای مبتنی بر یدوفرم استفاده میشود. این مواد باید همزمان با روند طبیعی تحلیل ریشه دندان شیری توسط بدن جذب شوند تا مانع از رویش دندان دائمی زیرین نشوند.
۴. وسعت درمان (پالپوتومی در مقابل پالپکتومی)
دندان دائمی: معمولاً درمان به صورت پالپکتومی کامل (خارج کردن عصب از تاج و تمام کانالهای ریشه) انجام میشود.
دندان شیری: بسته به وسعت عفونت، دو گزینه پالپوتومی و پالپکتومی وجود دارد.
۵. ترمیم نهایی
دندان دائمی: پس از درمان، دندان معمولاً با یک پرکردگی دائمی (مثل کامپوزیت) یا روکش (سرامیکی یا زیرکونیومی) بازسازی میشود.
دندان شیری: به دلیل ضعف ساختار پس از درمان و اهمیت حفظ فضا، در اکثر موارد از روکش استیل ضدزنگ (SSC) استفاده میشود. این روکش بسیار محکم و ارزان است و تا زمان افتادن دندان دوام میآورد.
چه زمانی دندان شیری کودک نیاز به عصبکشی دارد؟
دندانهای شیری علیرغم موقتی بودن، نقش حیاتی در جویدن، تکلم، زیبایی و هدایت رویش دندانهای دائمی دارند. بنابراین، حفظ آنها از زمان تا زمان افتادن طبیعی، یک اصل اساسی در دندانپزشکی کودکان است. عصبکشی دندان شیری هنگامی ضروری میشود که پوسیدگی یا ضربه، به بافت نرم مرکزی دندان (پالپ یا عصب) آسیب جدی رسانده باشد. در زیر علائم کلیدی که نشاندهنده نیاز احتمالی به درمان عصبکشی در کودک است، آورده شدهاند:
۱. درد مداوم و خودبهخودی
درد ضرباندار که بدون محرک (مثلاً بدون خوردن یا نوشیدن) شروع میشود و ممکن است کودک را از خواب بیدار کند.
دردی که با تغییر وضعیت (مثلاً دراز کشیدن) بدتر میشود.
۲. حساسیت طولانی به محرکها
درد شدید و طولانیمدت (چندین ثانیه) پس از مصرف غذاها یا نوشیدنیهای سرد، گرم یا شیرین.
۳. تورم و علائم چرکی
ورم قابل مشاهده در لثه، صورت یا گردن در مجاورت دندان.
ایجاد جوش یا جوشگاه چرکی (فیستول) بر روی لثه که ممکن است ترشح داشته باشد.
این علائم، نشانهدهنده آبسه (عفونت انتهای ریشه) هستند که نیاز به درمان فوری دارد.
۴. تغییر رنگ دندان
تیره شدن یا تغییر رنگ خاکستری، قهوهای یا سیاه دندان، بهخصوص پس از یک ضربه. این تغییر رنگ ممکن است نشانه نکروز (مرگ) پالپ باشد.
۵. پوسیدگی عمیق و وسیع
پوسیدگیای که در معاینه یا عکس رادیوگرافی، نزدیک یا در تماس با محفظه پالپ دیده میشود. حتی اگر درد واضحی وجود نداشته باشد، باکتریها میتوانند باعث التهاب پالپ شده و نیاز به درمان ریشه ایجاد کنند.
۶. لق شدگی غیرطبیعی
لق شدن یک دندان شیری پیش از موعد مقرر طبیعی افتادن آن، بدون وجود دندان دائمی در حال رویش در زیر آن.
۷. یافتههای رادیوگرافی (عکس اشعه X)
گاهی دندان هیچ علامت واضحی ندارد، اما در چکاپ معمول، عکس رادیوگرافی مواردی را نشان میدهد که متخصص به این درمان پیشنهاد میکند.
هزینه عصبکشی دندان شیری؛ عوامل مؤثر و مقایسه با درمانهای جایگزین
هزینه دقیق عصبکشی دندان شیری (پالپوتومی/پالپکتومی) یک رقم ثابت نیست و تحت تأثیر عوامل متعددی قرار میگیرد. به طور کلی، این هزینه معمولاً کمتر از عصبکشی دندان دائمی اما بیشتر از یک پرکردگی ساده است.
عوامل اصلی تأثیرگذار بر هزینه عصبکشی دندان شیری:
- نوع دندان و تعداد کانالها: دندانهای خلفی (شیری آسیاب کوچک و بزرگ) که کانالهای بیشتری دارند، معمولاً هزینه درمانشان از دندانهای جلویی (که اغلب فقط یک کانال دارند) بیشتر است.
- وسعت درمان (پالپوتومی و پالپکتومی):
پالپوتومی (درمان جزئی که فقط عصب تاج خارج میشود): معمولاً هزینه کمتری دارد.
پالپکتومی (عصبکشی کامل تاج و ریشه): به دلیل زمانبری و پیچیدگی بیشتر، هزینه بالاتری دارد.
- نیاز به روکش استیل ضدزنگ (SSC): در اکثر موارد پس از عصبکشی دندان شیری، برای محافظت از دندان ضعیفشده، روکش استیل ضدزنگ ضروری است. هزینه این روکش معمولاً به هزینه عصبکشی اضافه میشود و بخش قابلتوجهی از کل هزینه را تشکیل میدهد.
- تخصص دندانپزشک: هزینه در مطب دندانپزشک متخصص کودکان (پدودنتیست) که آموزش پیشرفتهتری دیده و تجهیزات مخصوص کودکان دارد، ممکن است نسبت به دندانپزشک عمومی کمی بیشتر باشد. این هزینه اغلب به دلیل تجربه، تکنیکهای کنترل رفتار کودک و احتمال موفقیت بالاتر درمان توجیه میشود.
- موقعیت جغرافیایی و مرکز درمانی: هزینه در شهرهای بزرگ و کلینیکهای خصوصی مجهز معمولاً بیشتر از شهرهای کوچک و مراکز دولتی است.
- نیاز به آرامبخشی یا بیهوشی: برای کودکان بسیار کمسن، مضطرب یا ناتوان، ممکن است از روشهای آرامبخشی هوشیار یا بیهوشی عمومی استفاده شود که هزینه درمان را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
هزینه تقریبی عصبکشی دندان شیری در مراکز خصوصی (سال 1404):
عصبکشی دندان شیری جلویی (پالپوتومی): معمولاً بین ۱ تا ۲.۵ میلیون تومان (بهاضافه هزینه روکش در صورت نیاز).
عصبکشی دندان شیری خلفی (پالپکتومی): معمولاً بین ۲.۵ تا ۵ میلیون تومان (بهاضافه هزینه روکش).
روکش استیل ضدزنگ (SSC): معمولاً بین ۱.۵ تا ۳ میلیون تومان (برای هر دندان).
توجه: این ارقام تقریبی و متغیر هستند. استعلام دقیق از مطب یا کلینیک مورد نظر ضروری است.
مراقبتهای بعد از عصبکشی دندان شیری: راهنمای کامل برای والدین
پس از انجام عصبکشی دندان شیری، رعایت دقیق مراقبتهای بعدی توسط والدین، نقش تعیینکنندهای در موفقیت بلندمدت درمان و سلامت کودک دارد. این مراقبتها شامل توجه به علائم فوری، رعایت بهداشت و پیگیریهای منظم است.
مراقبتهای پس از عصبکشی دندان شیری
۱. مراقبتهای فوری در ساعات اولیه (تا بیحسی اثر دارد)
- مراقبت از بافت بیحس: تا چند ساعت پس از درمان، لب، گونه و زبان کودک بیحس است. مراقب باشید کودک این نواحی را نگزد، مکید یا بجود، زیرا میتواند باعث زخم شدید و دردناک شود.
- تغذیه: تا از بین رفتن کامل بیحسی، فقط مایعات خنک (نه داغ) به کودک بدهید. از دادن غذاهای جویدنی خودداری کنید.
۲. مدیریت درد و ناراحتی (۲۴ تا ۷۲ ساعت اول)
- درد خفیف: طبیعی است. میتوانید طبق دستور دندانپزشک، از مسکنهای معمول کودکان مانند استامینوفن یا ایبوپروفن با دوز مناسب سن و وزن استفاده کنید. هرگز از آسپرین برای کودکان استفاده نکنید.
- تورم: ممکن است کمی تورم روی لثه وجود داشته باشد. استفاده از کمپرس سرد (کیسه یخ پیچیده در حوله) روی صورت در ناحیه درمان، به مدت ۱۰ دقیقه در چند نوبت اولیه، میتواند کمککننده باشد.
- حساسیت دندان: دندان درمانشده ممکن است چند روز به فشار حساس باشد. از مصرف غذاهای سفت، چسبنده (مانند آدامس، پاستیل) یا جویدنی در این مدت خودداری کنید.
مراقبتهای کلی عصبکشی دندان شیری
۳. رعایت بهداشت دهان و دندان
- استفاده از مسواک: از همان روز درمان، مسواک دندانها با مسواک نرم و با احتیاط در ناحیه درمانشده ادامه یابد. تمیز نگه داشتن دندان و لثه اطراف آن برای پیشگیری از عفونت ثانویه حیاتی است.
- نخ دندان: استفاده از نخ دندان طبق روال عادی و با دقت اطراف دندان درمانشده باید ادامه پیدا کند.
- دهانشویه: در صورت تجویز دندانپزشک، از دهانشویه آنتیباکتریال (مانند کلرهگزیدین) طبق دستور استفاده شود.
۴. تغذیه پس از درمان
- در روزهای اول، غذاهای نرم، سرد و ملایم مانند سوپ سرد شده، ماست، پوره سیبزمینی، پودینگ و اسموتی مناسب است.
- بهتدریج و با کاهش حساسیت، میتوان رژیم عادی را از سر گرفت.
- از مستقیم روی دندان درمانشده با غذاهای سفت (مثل سیب، ذرت، نان خشک) خودداری کنید.
۵. مراقبت از روکش استیل ضدزنگ (اگر گذاشته شده)
- این روکش محکم است، اما ممکن است در روزهای اول احساس غریبگی کند.
- به کودک یادآوری کنید که اشیاء سخت را نجود (مثل مداد، یخ، اسباببازی).
- لبه روکش ممکن است کمی به لثه فشار آورد که معمولاً با عادت کردن لثه برطرف میشود.
۶. علائم خطر و زمان مراجعه فوری به دندانپزشک
- در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، فوراً با دندانپزشک تماس بگیرید:
- درد شدید یا تورم که با مسکن کاهش نمییابد یا بدتر میشود.
- تب.
- واکنش آلرژیک (مانند کهیر، تنگی نفس).
- لق شدن یا افتادن روکش.
- ترشح چرک از ناحیه درمان.
- قرمزی و تورم شدید لثه که گسترش مییابد.
۷. معاینههای پیگیری منظم
- حضور در نوبتهای ویزیت کنترل که دندانپزشک تعیین میکند، ضروری است. در این جلسات، موفقیت درمان و سلامت دندان دائمی زیرین با عکس رادیوگرافی بررسی میشود.
- معاینات منظم هر ۶ ماه یکبار را برای تمام دندانهای کودک ادامه دهید.
جمعبندی
در نهایت، عصبکشی دندان شیری یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای سلامت بلندمدت کودک است. این روش با حذف عفونت و حفظ ساختار دندان، عملکرد جویدن، تکلم و زیبایی را بازمیگرداند. مهمتر از اینها، نقش حیاتی یک نگهدارنده فضای طبیعی را ایفا میکند تا دندان دائمی جانشین در موقعیت صحیح خود رویش یابد.
موفقیت درمان وابسته به تشخیص بهموقع و اجرای دقیق توسط دندانپزشک اطفال است و از هزینههای پیچیدهتر مانند درمانهای ارتودنسی در آینده پیشگیری مینماید. عصبکشی دندان شیری و خدمات جانبی آن زیرنظر متخصصین کودک کلینیک دندانپزشکی ارغوان کرج در محیطی مناسب کودکان انجام میشود.
بدون نظر